تویسرکان

خوشا تویسرکان و فصل بهار
که شوید ز آینه ی دل غبار
بهشتی که گویند الوند اوست
فلک را بلندی ز پیوند اوست

پناهگاه شكار ممنوع خان گرمز، منطقه اي است با اكوسيستم كوهستاني، كه نام خود را از كوهي به همين نام گرفته است و محدوده اي قله مخروطي شكل خان گرمز، با چشم اندازي زيبا و ارتفاع ۲۸۵۳ متر از سطح دريا، در ۳۴ كيلومتري غرب تويسركان و جنوب غربي رشته كوه الوند و شرق دشت اسدآباد قرار گرفته است، كه راه دسترسي آن از طريق جاده تويسركان به كنگاور و جاده فرعي روستاهاي و لاشجرد و كنجوران عليا فراهم مي باشد اين منطقه از لحاظ پوشش گياهي و تنوع گونه هاي گياهي و مرتعي و منابع تغذيه اي وحوش بسيار غني است و عمدتاً از نوع گون و بله گوش هستند و ساير گياهان عبارتند از: گندميان، علف باد بزني، كاكوتي، علف گوسفند، فرفيون و…. شش رشته چشمه دائمي و يك سرآب در دل كوه منابع آب خان گرمز و آب شرب وحوش را جهت احداث آبشخور فراهم نموده است. با توجه به برخورداري اين منطقه از شرايط و عوامل زيستي مناسب حيات وحش، از جمله: دور بودن از مسير جاده اصلي، محصور بودن جبهه شمالي آن توسط رشته كوه الوند و منابع آب كافي، جمعيت جانوري قابل توجهي را در خود جاي داده است و مهمترين زيستگاه كل و بز وحشي، قوچ و ميش استان به شمار مي رود ساير وحوش عمده موجود در اين منطقه عبارتند از:

الف- پستانداران شامل: بز و پازن، گربه وحشي، كفتار، گوركن، سمور، گرگ معمولي، گرگ سياه، روباه، خرگوش، شغال و سنجاب نقره اي.

ب- پرندگان بومي و مهاجر شامل: عقاب طلايي، كبك، تيهو، اكراس، كبوتر، غاز خاكستري، كوكره، اگرات، قرقي، باقرقره، كلاغ نوك سرخ، كلاغ نوك زرد، سينه سرخ و بالابان.

ج- پرندگان آبزي مهاجر مانند: خروس كولي، حواصيل خاكستري، لك لك، كله سبز، آنقوت، كشيم بزرگ و…. لازم به ذكر است كه زمين شناسان، جغرافيدانان، علاقمندان طبيعت وحش و گردشگران مي توانند با رعايت مقررات و ظوابط سازمان حفاظت محيط زيست اين اكوسيستم را مورد بازديدهاي علمي، آموزشي و تفرجي قرار دهند.

منبع: پایگاه علوم ملی داده های زمین کشور

آقای جیکوب قائم پناه عکسهای جدیدی از مقبره حضرت حیقوق (حبقوق) نبی و مقبره میر رضی آرتیمانی برای سایت ارسال کرده اند که به بخش آلبوم اضافه شده است.

عکسهای مقبره حیضرت حیقوق (ع)

عکسهای مقبره میر رضی آرتیمانی

اگر نه در شهر، بی تردید در روستاهای تویسرکان به دلیل وجود زمستانهای پر برف و دهات دور از دسترس و وجود پشم و پنبه ی فراوان، از قدیم قالی بافی وجود داشته است. وجود فرشهای بالنسبه مرغوب با نقوش و رنگ آمیزی های زیبا که متجاوز از ۱۰۰ سال عمر دارند نشان ازفرش بافی مطلوب و باارزشی، حداقل در برخی روستاها یا مناطقی که دارای خان و ارباب بوده اند، می دهد.

بنابر بعضی اقوال حمزه اردلان بنابر که از خان های بزرگ تویسرکان بوده است استاد یوسف نامی را از تبریز برای بافت فرش می آورد. او بنیان گذار نوعی فرش بافی مرغوب در بعضی از روستاها منجمله روستای فتح آباد می شود. بی شک خامه ها و نخ های مورد مصرف در طی سالها، با دست ریسیده شده و با رنگ های طبیعی محلی رنگ می شده است وما نمونه های زیبایی از این نوع پشم و رنگ آمیزی را در برخی از فرشهای قدیمی شاهد هستیم.

به طور کلی فرش بافی در تویسرکان عمدتاً روستایی است و بافندگان شهر بیشتر مهاجر و عموماً زن هستند و سطح فرش بافی در حد نازلی است. گره فرش از نوع ترکی است که با دست زده می شود. فرشهای روستایی دارای اشکال ساده و ابتدایی می باشند که در آنها پرنده و حیوانات نیز دیده می شود، قالیها درشتبافت و گوشتی و دارای پرز بلند و غالباً یک پود هستند.

بافندگان روستایی به علت سقوط کیفیت فرش از نظر جنس و رنگ و نقوش اصلاح نشده (تکراری و غلط بافی) و عدم آموزش عمدتاً فقیرند. برخی از روستاهای مهم قالی بافی عبارتند از :

روستای بیرده (ابودردا)، اشتر مله، سیادره، پیرپازول، شهرستانه، گل زرد، تخته گلی، تخته سفید، بابا کمال و یعقوب شاه.

معروفترین نقشه ی تویسرکان به نام اصادوقی (آقا صادقی) بنا به اظهار اهالی از روستای اوبدردا سرچشمه گرفته است و همچنین نقشه مالیچه (که به نام اژدر نیز نامیده می شود) و نقشه دارایی (که همان اصادوقی است) و نقشه ی زاغه که مربوط به دو روستای ابودردا و مالیچه و روستای زاغه است که قالی بافی نسبتاً خوبی دارند. فرشهای تولیدی از ۲ متر تا ۱۲ مترمربع
می باشد. در حال حاضر در تویسرکان حدود ۱۰۰۰۰ دستگاه قالی بافی وجود دارد که در حدود ۷۰۰۰۰ متر قالی تولید می کنند که با وجود کیفیت نه چندان بالای آنها عموماً صادراتی هستند.

تعاونی فرشهای دستباف تویسرکان با تلاش و دلسوزی برخی جهادگران شکل گرفته و در حال حاضر در حدود ۳۸۰ عضو دارد که تعاونی بر کار آنها نظارت داشته و سعی بر آن دارد که ضمن فلزی کردن دارها بافت با قلاب را آموزش دهد.

اگر چه تلاش شرکت تعاونی در افزایش توان اعضا در تغییر بافت فرشهای ضخیم به فرشهای ریزباف تر در نوع خود تلاش مطلوبی است ولی باید در نظر داشت که می توان با اصلاح رنگ بندی و شناسائی و اصلاح نقوش بومی و محلی خدمت بیشتری به این تولیدات کرد. همچنان که در مورد استفاده از رنگهای بنفش و نارنجی و آبی به طور کلی رنگهای تند و زننده یی که در فرشهای روستایی وارد شده و یکی از علل سقوط کیفیت فرشهای حومه ی تویسرکان است.

مشخصات کلی فرشبافی منطقه تویسرکان

تقریباً اکثر مشخصات رنگ و بافت نهاوند و ملایر از جمله تسلط رنگ آبی تند در فرشهای تویسرکان نیز دیده می شود ولی کیفیت مواد بکار رفته در فرشهای آن از بافته های ملایر و نهاوند نامرغوب تر بوده و همچنین فرشهای آن کوتاه تر و باریک تر از فرشهای نهاوند بافته می شود. در تویسرکان فرش در اندازه های پشتی، دو ذرع و چارک، ذرع و نیم، دو ذرعی و کناره بافته می شود بافت فرشهای بزرگ ندرتاً در آن صورت می گیرد.

قالیچه ها معمولاً با ۲ و یا ۳ ترنج مختلف بافته می شود و طرحهای گردان اغلب به شکل شکسته در آنها مورد استفاده قرار می گیرد.

منبع: سایت دانشگاه هنر اسلامی تبریز

برای دیدن عکسهای دیگر از قالیهای تویسرکان به سایت جوزان مراجه کنید.

حیقوق نبی از پیامبران بنی اسراییل است که حدود ۲۶۰۰ سال پیش می زیسته و نگهبان معبد بزرگ یهودیان در اورشلیم بوده است.
در كتاب قابوس الاعلام تركي آمده است كه: حيقوق نبي از انبيا دوازده گانه بني اسرائيل و از نسل حضرت موسي (ع) است. وي نامش در كتاب تورات عهد عتيق ذكر شده و داراي شان و مقام مذهبي خاص نزد پيروان دين يهود مي باشد و براي مسلمانان نيز بسيار قابل احترام است حيقوق درزبان عبري به معناي در آغوش گرفته شده می باشد. پدرش يشوعاليت و مادرش شوناميت بوده است. ايشان در ۶۰۷ سال قبل از ميلاد همزمان با سلطنت يهوياحيم و بعد از شعيا نبي به پيامبري مبعوث گرديده است. گفته شده كه او در عصر خويش بعثت پيامبر گرامي اسلام را بشارت داده است .كتاب حضرت حيقوق به نام سفر سي و پنجم از اسفار عتيق در اوج فصاحت و بلاغت در ادبيات عبراني به نگارش در آمده است. حيقوق در حدود ۶۵۰ الي ۷۰۰ سال قبل از ميلاد مسيح (ع) در اواخر سلطنت يوشياهو و در عصر دانيال نبي (ع) و الياس نبي (ع) مي زيسته و دانيال نبي را ملاقات نموده است.

آرامگاه حیقوق نبی در تویسرکان طی قرون متمادی چندین بار بازسازی شده است. این آرامگاه یکی از قدیمی ترین آثار تاریخی ایران محسوب می شود

حدود سال ۵۹۰ قبل از میلاد، بخت النصر پادشاه خونخوار کلده به اورشلیم حمله کرد و یهودیان زیادی را به قتل رساند و نزدیک به بیست هزار نفر از آنان را اسیر و به شهر بابل پایتخت کلده که نزدیک بغداد فعلی قرار داشت انتقال داد. حیقوق نبی در بین این زندانیان بود و مدت طولانی در زندان به سر برد. در سال ۵۴۸ قبل از میلاد کورش کبیر پادشاه ایران به کلده حمله کرد و در جنگی طولانی لشکریان کلده را شکست داد و بابل را تصرف کرد و طی فرمانی دستور آزادی کلیه اسرا و زندانیان یهود را صادرنمود. پس از آزادی از بند اسارت بابلیان، حیقوق پیامبر به ایران مهاجرت کردند و در شهر تویسرکان (رودآور) ساکن شدند كه پس از رحلت نيز درهمين مكان مدفون گرديد. هم اكنون تنديس حيقوق از سنگ مرمروتصاويري از وي ،در مجموعه موزه واتيكان ايتاليا موجود مي باشد. ساختمان فعلي آرامگاه حيقوق از بناهاي تاريخي ايران و مربوط به عهد سلجوقيان در قرن هفتم هجري است. تصاویری از این بنای تاریخی به بخش آلبوم تصاویر اضافه شده است.